Wloclawek
Najstarsza wzmianka o grodzie, zwanym wówczas Włodzisławem, pochodzi z 1065 roku. Ranga jego wzrosła, gdy w XII wieku przeniesiono tutaj z Kruszwicy siedzibę biskupstwa kujawskiego. W XIII wieku nadano osadzie prawa miejskie. Rozwój żeglugi na Wiśle, którą spławiano zboże do portów morskich, pociągnął za sobą szybki wzrost zamożności miasta. Po okresie stagnacji w XVII i XVIII wieku przyszedł czas ponownego ożywienia gospodarczego. W 1799 roku rozpoczęła produkcję papiernia, a potem celulozownia opisana przez Igora Neverlego w powieści Pamiątka z Celulozy. Kres świetności przyniósł tym zakładom koniec XX wieku. W 1816 roku powstała fabryka cykorii, dziś przekształcona w znany zakład koncentratów spożywczych "Delecta". Po wybudowaniu w 1862 roku kolei warszawsko-bydgoskiej otwarto kolejne przedsiębiorstw.